زبان "ابوذر زمان" چون شمشیر مالك اشتر برنده و كوبنده بود

امام خمینی (ره) بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران در پیامی كه به مناسبت وفات آیت‌الله طالقانی صادر كردند، وی را بازوی توانای اسلام و ابوذر زمان نامیدند كه زبان گویایش چون شمشیر مالك اشتر كوبنده و برنده بود.امروز (19 شهریور) مصادف با سالروز وفات "آیت‌الله سید محمود طالقانی" است. مبارزی نستوه كه در طول عمر پربركت خود در مبارزات اسلامی و ملی مردم ایران علیه استبداد و استكبار حضوری پررنگ داشت.

در این گزارش نگاهی گذرا به زندگینامه و كارنامه مبارزاتی آیت الله طالقانی داریم.

زندگینامه

"سید محمود علایی طالقانی"، در تاریخ 13 اسفند 1289 (برابر با چهارم ربیع الاول 1329 قمری) در روستای گلیرد طالقان دیده به جهان گشود. پدر وی" ابوالحسن علایی طالقانی" شخصیتی عالم و پرهیزكار بود.

آیت‌الله طالقانی تحصیلات ابتدایی را نزد پدرش گذراند. وی سپس عازم قم شد و در مدرسه فیضیه این شهر به تلمذ علوم دینی پرداخت. طالقانی در سال 1317 از آیت‌الله شیخ عبدالكریم حائری یزدی اجازه‌نامه اجتهاد دریافت و در سال ۱۳۱۸ برای تدریس در مدرسه سپهسالار (مطهری فعلی) عازم تهران شد.



آیت‌الله و شروع مبارزات سیاسی
 
در سال 1318 آیت‌الله طالقانی برای اولین بار خشم خویش را نسبت به رژیم و دستگاه حكومت پهلوی، با دادن یك اعلامیه در رابطه با كشف حجاب ابراز كرد و در پی آن دستگیر و زندانی شد.

پس از شهریور 1320 و سقوط  رضا شاه، با توجه به اینكه محمد رضا پهلوی در حال مشق دیكتاتوری به سبك پدرش بود، در نتیجه فضای نسبتاً باز سیاسی در كشور حاكم شده بود، آیت‌الله طالقانی با بهره گیری از این فضا مبارزات سیاسی خود را علیه حكومت پهلوی آغاز كرد.

پس از كودتای 28 مرداد 1332، همان اندك فضای سیاسی هم رنگ باخت و محمد رضا پهلوی با حمایت اربابان آمریكایی‌اش فصل تازه‌ای از دیكتاتوری را گشود. در نتیجه شرایط برای مبارزانی چون آیت‌الله طالقانی سخت‌تر شد.

نخستین دستگیری آیت‌الله طالقانی پس از كودتا 28 مرداد، مربوط می‌شود به پاییز 1334 كه ساواك آیت‌الله طالقانی را به دلیل مخفی كردن نواب صفوی در منزلش به زندان افكند.



آیت‌الله طالقانی در همان دهه 30 نیز با حضور در مجامع بین‌المللی و منطقه‌ای، استعداد شگرف خود را در ترویج عقاید انقلابی به رخ كشید. شركت در كنگره جهانی شعوب المسلمین در كراچی و همچنین حضور در كنگره اسلامی قدس در بیت‌المقدس از جمله فعالیت‌های بین‌المللی آیت‌الله طالقانی در آن دوران محسوب می‌شود.

آیت‌الله طالقانی در دوران حیات یگانه مرجع عالم تشیع آیت‌الله العظمی بروجردی، بعنوان نماینده وی در( دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه ) عضویت داشت و نقش برجسته‌ای در نزدیكی میان تشیع و تسنن ایفا كرد.

در سال 1339 آیت الله طالقانی در كنار شخصیت‌هایی چون سنجانی و بازرگان عضو هیات موسس جبهه ملی دوم بود.

وی در کنگره ۱۳۴۱ جبهه ملی از سوی شرکت کنندگان در کنگره به عضویت در شورای مرکزی انتخاب شد. وی همچنین در سال ۱۳۴۰ به اتفاق مهندس بازرگان و دکتر سحابی نهضت آزادی ایران را بنا نهاد و تا پایان عمر عضو این مجموعه بود .

در سال 1341 پس از درگذشت آیت‌الله بروجردی، رژیم شاه با این تصور كه مرجعیت شیعه دچار فترت شده است، به تنظیم قوانینی مبادرت ورزید كه رنگ و بویی ضد دینی داشتند، از جمله" لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی" و "انقلاب سفید".

در این زمان بود كه نهضت امام خمینی نضج یافت و حضرت امام با كمك یارانی وفادار چون طالقانی كه بعدها ابوذر انقلاب نام گرفت، در راه سرنگونی نظام ستم شاهی و استقرار حكومت عدل علوی، قدم برداشت.



آیت‌الله طالقانی در سال 1341 بدلیل مخالفت با " لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی" و "انقلاب سفید" به زندان افتاد.

در سال 1342 پس از واقعه 15 خرداد و كشتار مردم به دست دژخیمان رژیم پهلوی، آیت‌الله طالقانی با صدور اعلامیه و ایراد سخنرانی به افشای چهره سفاك محمد رضا پهلوی پرداخت. ماموران امنیتی رژیم شاه برای جلوگیری از نطق‌های آتشین اباذر زمان بار دیگر آیت‌الله طالقانی را به زندان افكندند.
 
آیت‌الله طالقانی كه از سوی  دادگاه‌های فرمایشی رژیم  به ده سال زندان محكوم شده بود، در زندان هم مشی مبارزاتی خود را این بار در قالب علمی و اعتقادی ادامه داد و در این دوران نگارش كتاب " پرتویی از قرآن" را به پایان رساند.

در سال 1346 رژیم پهلوی در نتیجه فشارهای نهادهای حقوق بشری بین‌المللی رویكردی ملایم‌تر را در قبال زندانیان سیاسی در پیش گرفت. در نتیجه آیت‌الله طالقانی پس از تحمل چهار سال زندان آزاد شد.

آیت‌الله طالقانی در آستانه سال 1350 همزمان با برگزاری جشن‌های 2500 ساله شاهنشاهی دستگیر و به مدت سه سال در زابل و 18 ماه در بافت كرمان در بدترین شرایط به حالت تبعید بسر برد. در سال 1354 مجدداً به دست ساواك دستگیر شد و به 10 سال زندان محكوم گردید.

آیت‌الله طالقانی و دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی

پس از پیروزی شكوهمند انقلاب اسلامی، آیت‌الله طالقانی همچون دوران پیش از انقلاب به ترویج و تبلیغ آرمان‌های والای جمهوری اسلامی پرداخت.

آیت‌الله طالقانی در ابتدای پیروزی انقلاب سمت‌های مختلفی را بر عهده گرفت، از جمله پس از ترور شهید مطهری بدست عناصر گروهک فرقان، آیت‌الله طالقانی از سوی امام خمینی به سمت ریاست شورای انقلاب منصوب شد.

در مرداد سال 1358، انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی برگزار شد و آیت‌الله طالقانی به نمایندگی از مردم تهران راهی مجلس فوق شد.



آیت‌الله طالقانی در اوایل مرداد 1358 از سوی امام خمینی (ره) مأمور تشكیل نماز جمعه تهران شد و اولین و با شكوهترین نماز جمعه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در پنجم مرداد به امامت ایشان در دانشگاه تهران برگزار شد. بعد از انتصاب به عنوان امام جمعه تهران، موفق به برگزاری پنج نماز جمعه شد كه آخرین نماز جمعه به مناسبت فرا رسیدن سالگرد جمعه خونین 17 شهریور در بهشت زهرا و كنار مزار شهدا برگزار شد.

چرا آیت‌الله طالقانی در مجلس خبرگان روی زمین نشست؟

آیت‌الله سبحانی كه در جلسات مجلس خبرگان قانون اساسی در صندلی كناری آیت الله طالقانی می‌نشست طی مصاحبه‌ای علت به روی زمین نشستن آیت‌الله طالقانی را اینگونه شرح می‌دهد:" می‌دانید که روحانیون چندان اهل روی مبل و صندلی نشستن نیستند؛ به همین دلیل هم یک بار مشاهده کردم که ایشان پس از اتمام یکی از جلسات، از صندلی پایین آمد و روی زمین نشست و دیگران هم دورشان نشستند، علت اینکه صندلی را ترک کرد و روی زمین نشست، اعتراض به اصلی از اصولی که تصویب شده بود، نبود.

حالا از اینکه برخی از اصول مورد قبول وی بود یا نبود، اطلاعی ندارم، ولی این عمل وی به عنوان اعتراض نبود، عصا دستشان بود و خسته شده بود و گفت: بیایید روی زمین بنشینیم، آمد و نشست و عده‌ای از دوستانش هم دورش نشستند و با هم صحبت ‌کردند.



بعدها و به‌ ویژه پس از رحلت ایشان، دیدم در بعضی از مطبوعات نوشتند که ایشان به عنوان اعتراض، قهر کرده و روی زمین نشسته است، این، هیچ حقیقت ندارد و علت روی زمین نشستن وی مثل آفتاب در نظر من روشن است. به هر حال وی در خبرگان کمتر صحبت می‌کرد و بیشتر گوش می‌داد و اگر هم نظری داشت، از طریق یادداشت برای ریاست مجلس می‌فرستاد که شاید آن یادداشت‌ها حفظ شده و یا در میان اسناد آن مجلس باشد، این چیزهایی است که من از آن مرحوم در خاطر دارم"


ناكامی پروژه  جداسازی آیت الله طالقانی از انقلاب

در سال 58، منافقین و متضرران از وقوع انقلاب اسلامی، پروژه ایجاد شكاف میان رهبران انقلاب را كلید زدند. در فروردین این سال ماجرایی پیش آمد كه سبب مسافرت قهرگونه آیت‌الله طالقانی شد.

ماجرا از این قرار بود كه  که شب 23 فروردین 1358 "هانی الحسن" مسئول دفتر سازمان آزادیبخش فلسطین ضمن تماس تلفنی با طالقانی می‌گوید پیامی از سوی یاسر عرفات آورده است.
 
آیت‌الله هم صبح هنگام دو نفر از فرزندانش یعنی مجتبی و ابوالحسن را مامور دریافت پیام می‌کند. هانی الحسن در این دیدار پیغامی چنین می‌دهد: "به طالقانی بگویید که دولت موقت از ما خواسته تا دفترمان در اهواز را که با موافقت شورای انقلاب و سیداحمد خمینی دایر شده است تعطیل کنیم و این امری بی‌سابقه است"
 
خودروی فرزندان طالقانی اما در راه بازگشت توقیف می‌شود و آنها چشم بسته به پادگان لویزان منتقل می‌شوند. تماس طالقانی با دکتر یزدی برای دانستن چند وچون ماجرا نیز با اظهار بی‌اطلاعی دکتر یزدی به نتیجه‌ای نمی‌رسد.

محمدرضا فرزند دیگر آیت الله طالقانی که برای پیگری ماجرا به مرکز سپاه پاسداران رفته بود اتومبیل برادرش را در محوطه همان مرکز می‌بیند و با بررسی‌های بعدی مشخص می‌شود که چندتن از اعضای برجسته سازمان مجاهدین انقلاب از جمله محمد غرضی و اصغر صباغیان و جمعی دیگر، فرزندان طالقانی را بازداشت کرده‌اند.

پس از این ماجرا آیت‌الله طالقانی به حالت قهر تهران را ترك كرد. در این زمان سازمان مجاهدین خلق(منافقین) هم که کم کم زوایه علنی خود را با جمهوری اسلامی نشان می‌داد، در راهبردی رادیکال طی اعلامیه‌ای اعلام کرد نیروهای نظامی خود را در اختیار ایت‌الله طالقانی می‌گذارد. این پیام منافقین از سوی آیت‌الله طالقانی بی‌پاسخ ماند. و اباذر انقلاب باهوشیاری این شیطنت اپورتونیستی منافقین را خنثی كرد.

آیت‌الله طالقانی بعد از مراجعت به تهران، در قم با امام خمینی ملاقات کرد. وی همچنین طی سخنانی که در مدرسه فیضیه ایراد کردند کمیته های انقلاب را از تهمت‌ها بری دانستند. و به این ترتیب سناریو بیگانگان و ایادی داخلی‌شان برای جداسازی و تضعیف نیروهای انقلاب اسلامی خنثی شد.

غروب غمبار ابوذر زمان

سرانجام در سحرگاه 19 شهریور ماه 1358 این عالم مجاهد پس از سال‌ها فعالیت علمی و مبارزات سیاسی علیه رژیم پهلوی و عمری تلاش خستگی ناپذیر در راه پیاده کردن اسلام ناب در اثر سکته قلبی دار فانی را وداع گفت و به دیدار معبود شتافت.



امام خمینی (ره) بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران در پیامی كه به مناسبت وفات آیت الله طالقانی صادر كردند، ایشان را بازوی توانای اسلام  و ابوذر زمان نامیدند كه زبان گویایش چون شمشیر مالك اشتر كوبنده و برنده بود.


برچسب ها :
شهدا ,  ابوذرزمان ,  آیتالله طالقانی ,